Όταν η βιτρίνα χαλάει...
Του Βαγγέλη Γείτονα - μέλους του Τμήματος Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού της ΚΕ του ΚΚΕ
Με αφορμή το τελευταίο γεγονός της δολοφονίας της συντρόφου του Όσκαρ Πιστόριους, από τον ίδιο, έχει ανοίξει μια τεράστια συζήτηση η οποία παρουσιάζει το περιστατικό σαν μια σκηνή αστυνομικής ταινίας. Διεξάγεται μια συζήτηση σε επίπεδο «βιτρίνας» και όχι στην πραγματική της βάση.
Η ουσία είναι ότι ο Ο. Πιστόριους, ο χρυσός παρολυμπιονίκης του Πεκίνου, μπήκε στη λίστα των αθλητών των οποίων η φήμη κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Σε αυτήν τη λίστα πριν λίγο καιρό πήρε θέση και ο Λανς Άρμστρονγκ, ο ποδηλάτης που είχε κερδίσει επτά διαδοχικές φορές τον μεγαλύτερο αγώνα ποδηλασίας στον κόσμο, το γύρο της Γαλλίας.
Κοινός παρονομαστής και των δύο περιπτώσεων - που συνθέτουν απλώς την κορυφή του παγόβουνου που λέγεται αθλητισμός-εμπόρευμα - αποτελεί η χρήση διάφορων απαγορευμένων ουσιών, κοινώς το ντόπινγκ. Ο μεν Άρμστρονγκ παραδέχτηκε ότι στην καριέρα του έκανε χρήση απαγορευμένων ουσιών, ο δε Πιστόριους κατηγορείται ότι έκανε χρήση στεροειδών και τεστοστερόνης, τα οποία, σύμφωνα με ειδικούς, πιθανά να τον οδήγησαν και σε αυτή την έκρηξη βίας. Η όλη συζήτηση λοιπόν που πρέπει να προβληματίσει είναι το πώς αθλητές-πρότυπα φτάνουν σε αυτό το σημείο. Είναι γεγονός ότι με τη βοήθεια των ΜΜΕ τόσο ο Ο. Πιστόριους όσο και ο Λ. Άρμστρονγκ αποτέλεσαν σύμβολα της ανθρώπινης θέλησης, πρότυπα αθλητή με τεράστιο ταλέντο, που, ξεπερνώντας δυσκολίες και εμπόδια, έφτασαν σε κορυφαίες επιδόσεις. Καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας τους οι παραπάνω αθλητές αποτελούσαν οδηγό για εκατομμύρια νέους που προσπαθούσαν να αναδείξουν το ταλέντο τους σε κάποιο άθλημα, αλλά και για κόσμο που έβλεπε ότι ο αθλητισμός μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας, στην ψυχική και σωματική θωράκιση. Τα γεγονότα όμως που ακολούθησαν φανερώνουν ξεκάθαρα ότι ο αθλητισμός ως στοιχείο του εποικοδομήματος δε θα μπορούσε να μη φέρει τη σαπίλα του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος.
Οι αθλητές υψηλών επιδόσεων αξιοποιούνται και γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες θησαυρίζουν δίνοντας βέβαια και ένα μερίδιο στα θύματά τους, διαβρώνοντας τη συνείδησή τους με την ντόπα και το χρήμα. Χωρίς να βγάζουμε απ' έξω την προσωπική ευθύνη, η κυριαρχία πολυεθνικών-χορηγών σε όλο το φάσμα του αθλητισμού καθιστά τον αθλητή υψηλών επιδόσεων όμηρό τους. Η σχέση αυτή απαιτεί παράλληλα με τις αγωνιστικές υποχρεώσεις και μια σειρά παρουσίες σε διάφορες εκδηλώσεις τους για διαφημιστικούς λόγους. Πέρα από το κυνήγι των ρεκόρ, που τους ωθεί στο ντοπάρισμα λοιπόν, ο ασφυκτικός τρόπος ζωής που επιβάλλεται στους αθλητές ενισχύει αυτή την τάση.
Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν διαμορφώνονται οι προσωπικότητες των αθλητών, συνεπώς και τα πρότυπα της νεολαίας. Μπορούν άραγε να αποτελέσουν πρότυπο στάσης ζωής και αγωνιστικότητας αθλητές αποκομμένοι από τα προβλήματα, την καθημερινότητα του λαού και των νέων ανθρώπων; Κατά τη γνώμη μας είναι απολύτως φυσικό ένας αθλητής με μια ζωή μες στη χλιδή εξοικειωμένος με την εξαγορά, την απάτη και τον εξευτελισμό της προσωπικότητας να αποτελεί εντέλει πρότυπο συμβιβασμού και υποχώρησης στις ορέξεις των εταιρειών.
Με τις πλάτες και των εταιρειών, Πιστόριους, Άρμστρονγκ και άλλοι αθλητές τα προηγούμενα χρόνια οργάνωσαν επισκέψεις σε δεκάδες σχολεία, μίλησαν με εκατοντάδες νέους για τις αξίες του αθλητισμού, για τη θωράκιση του χαρακτήρα και τη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Ο Πιστόριους από τη μία ήταν ο αθλητής με τα τεχνητά μέλη που συναγωνιζόταν αρτιμελείς αθλητές, ενώ ο Άρμστρονγκ ο αθλητής που νίκησε τον καρκίνο. Αποδείχτηκε πως όσα είπαν κατά καιρούς ήταν έπεα πτερόεντα και ότι υπέταξαν στη ζούγκλα των ρεκόρ και του κέρδους όχι μόνο την προσωπικότητά τους, αλλά και την ίδια τη ζωή τους.
Τα διάφορα περιστατικά που βγαίνουν στον αφρό κατά καιρούς αποδεικνύουν ότι η ίδια η καπιταλιστική ανάπτυξη και στον αθλητισμό σκοντάφτει στις αντιφάσεις της. Από τη μία παρουσιάζονται οι χορηγοί ως σωτήρες του αθλητισμού και από την άλλη η δραστηριότητά τους φέρνει στο φως περιπτώσεις που χαλάνε τη σούπα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι η «Nike» αμέσως μετά το γεγονός σταμάτησε τη χορηγία της στον Πιστόριους, θέλοντας να «καθαρίσει» το προφίλ της.
Όλα τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα πρότυπα της νεολαίας στον αθλητισμό σήμερα επεξεργάζονται στα εργαστήρια των πολυεθνικών, με στόχο αφ' ενός την επέκταση της κερδοφορίας των χορηγών στο χώρο και αφ' ετέρου να γίνει συνείδηση στη νεολαία ότι άλλος δρόμος πέρα από αυτόν που λέει ότι «αθλητισμός = χορηγοί» δεν υπάρχει.
Είναι καιρός, λοιπόν, να ανοίξει μια συζήτηση με βασικό άξονα το τι αθλητισμό έχει ανάγκη σήμερα η κοινωνία και σε ποια βάση. Η θέση του ΚΚΕ ήδη από τη δεκαετία του 1980 σχετικά με τον επαγγελματικό αθλητισμό έχει επιβεβαιωθεί από την ίδια τη ζωή.
Η διεκδίκηση ενός άλλου αθλητισμού στην υπηρεσία των λαϊκών αναγκών, που θα διαμορφώνει αθλητές με προσωπικότητα, πρότυπα στάσης ζωής για τη νεολαία είναι σήμερα απαραίτητη. Σε αυτή τη διεκδίκηση και σε αυτόν τον αγώνα που διεξάγεται μέσα και κυρίως έξω από τα όρια των γηπέδων, στο πλευρό του καθημερινού και αδιάκοπου αγώνα της εργατικής τάξης για να διώξει από το σβέρκο της το ζυγό ενός σάπιου συστήματος, που βλέπει τον αθλητισμό σαν εμπόρευμα και τίποτα άλλο, έχουν θέση σήμερα όλοι εκείνοι οι αθλητές που πρεσβεύουν τις πραγματικές αξίες του αθλητισμού, αντιστέκονται και ενώνονται με το λαό, με τις αγωνίες του και την πάλη του.





